A CITY FULL OF FEELINGS A CITY FULL OF FEELINGS







Υπό την αιγίδα:
Συνεργάτες - Χορηγοί

Λόφου

Τοποθεσία

Το χωριό Λόφου βρίσκεται βορειοδυτικά της Λεμεσού, σε απόσταση 26 χιλιομέτρων από την πόλη. Έχει υψόμετρο κατά μέσο όρο 780 μέτρων και περιβάλλεται από τις γειτονικές κοινότητες Πέρα Πεδί στα βόρεια (περί τα 6,5 χλμ) και Άγιο Θεράποντα στα νοτιοδυτικά (περί τα 4,5 χλμ). Με αφετηρία τον κυκλικό κόμβο Τροόδους, καθώς κινείστε βόρεια και αφού περάσετε την κοινότητα της Άλασσας, θα κατευθυνθείτε βορειοδυτικά, ακολουθώντας τις πινακίδες προς Λόφου και Άγιο Θεράποντα. Η διαδρομή από τη Λεμεσό διαρκεί περίπου μισή ώρα με το αυτοκίνητο.

Ιστορία

Το χωριό χτίστηκε στα χρόνια των αραβικών επιδρομών, όταν οι κάτοικοι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα παράλια για λόγους προστασίας. Σύμφωνα με το χρονογράφο Λεόντιο Μαχαιρά, η Λόφου παραχωρήθηκε γύρω στα 1392 μαζί με κάποια άλλα χωριά από το βασιλιά της Κύπρου Ιάκωβο Α΄ (1382-1398) στον αδελφό του Τζανότ ντε Λουζινιάν, λόρδο της Βηρυτού. Σύμφωνα με βενετικό χειρόγραφο του τέλους του 15ου αιώνα, που παραθέτει ο Μας Λατρί (1861), το χωριό είχε την ονομασία Loffou.

Η περίοδος της Αγγλοκρατίας, σύμφωνα με τον ερευνητή Πόρακο (2004), μεταμορφώνει τη Λόφου σ’ ένα μεγάλο αμπελοχώρι. Το συνεχές φύτεμα αμπελιών άλλαξε την όψη του χωριού, ιδίως όταν άνθιζαν τα αμπέλια στις όμορφα κτισμένες και επιμελώς διατηρημένες δόμες. Κατά τα τέλη, όμως, της περιόδου της Αγγλοκρατίας παρατηρείται σταθερή πληθυσμιακή παρακμή της Λόφου προς όφελος του Ύψωνα. Σήμερα η Λόφου αριθμεί 50 κατοίκους, σύμφωνα με την τελευταία απογραφή του 2011, και έχει μετατραπεί αργά και σταδιακά σε ένα αγροτουριστικό θέρετρο της Κύπρου. Τα παραδοσιακά προϊόντα για τα οποία φημίζεται το χωριό είναι το κρασί, η ζιβανία και ο ππαλουζές.

Πλατεία

Την πλατεία του χωριού αποτελεί η περιοχή που συνιστά το άνοιγμα στο κέντρο της κοινότητας και χρησιμοποιείται ως χώρος στάθμευσης και ενίοτε ως χώρος κοινωνικών εκδηλώσεων.

Κτίρια

Αρχιτεκτονική του χωριού: Η Λόφου είναι αμφιθεατρικά κτισμένη και οι δρόμοι ακολουθούν την κλίση του εδάφους. Οι περισσότεροι δρόμοι είναι χαλικόστρωτοι και οι απόμεροι χωμάτινοι. Πριν από λίγα χρόνια χρησιμοποιήθηκε και το πλακόστρωτο με αποτέλεσμα να αλλοιωθεί ο παραδοσιακός χαρακτήρας. Ο κεντρικός δρόμος του χωριού είναι παραδοσιακός χαλικόστρωτος. Σήμερα, τα περισσότερα σπίτια έχουν αναπαλαιωθεί. Στην τοιχοποιία, χρησιμοποιείται αποκλειστικά η πέτρα, η μεσοτοιχία είναι πολύ συχνή και οι στέγες είναι επικλινείς και κεραμιδένιες. Δεδομένου ότι οι πέτρες είναι ακανόνιστες, για να σχηματίσει η κάθε στρώση μια οριζόντια επιφάνεια στην επάνω πλευρά, που θα δεχθεί την επόμενη, ισοπεδώνεται με μικρά χαλίκια. Έτσι οι πέτρες περικλείονται με χαλίκια και ο τοίχος αποκτά διακοσμητικό χαρακτήρα. Μπροστά από τα σπίτια υπάρχουν οι αυλές, που συνδέονται άμεσα με το δρόμο με φαρδιές πύλες, συνήθως ξύλινες.

Οι ξύλινες κατασκευές: Οι ξύλινες κατασκευές γίνονταν στις στέγες, στο πάτωμα, στα ανώγια, στις πόρτες και στα παράθυρα. Οι πόρτες κατασκευάζονταν από μεγάλα και χοντρά σανίδια, που τοποθετούνταν όρθια. Στα πιο παλιά σπίτια τα παράθυρα έκλειναν μόνο με τα ξύλινα παραθυρόφυλλα. Αργότερα, προστέθηκαν και τα τζαμλίκια. 

Η μορφή των σπιτιών: Ο πρώτος τύπος σπιτιού της Λόφου είναι το μακρινάρι, που εξυπηρετούσε όλες τις ανάγκες της οικογένειας. Όταν αυτές οι ανάγκες αυξήθηκαν έγινε επέκταση του ορθογώνιου χώρου. Μέσα στο δίχωρο υπήρχε συνήθως η τσιμινιά, ενώ στην αυλή υπήρχαν ο φούρνος και η βούρνα. Στην αυλή κτίζονταν και διάφοροι άλλοι βοηθητικοί χώροι. Στα διώροφα σπίτια υπήρχε εξωτερική πέτρινη σκάλα.

Μουσεία

Μουσείο Ελιόμυλου: Το ελαιοτριβείο της Λόφου είναι ιδιοκτησία της εκκλησίας και κτίστηκε γύρω στις αρχές του 20ου αιώνα. Το κτίριο είναι ένα ορθογώνιο πετρόκτιστο οικοδόμημα που περιλάμβανε 2 δωμάτια. Στο ένα δωμάτιο βρίσκονται τα μέσα που χρησιμοποιούσαν για την παραγωγή λαδιού και το άλλο δωμάτιο χρησίμευε ως αποθήκη. Οι βασικές εγκαταστάσεις του ελιόμυλου είναι ο πέτρινος μύλος. Σε ένα τοίχο υπάρχει η «νισκιά» για το άναμμα φωτιάς, που χρειαζόταν για το βράσιμο του νερού. 

Ο μύλος αποτελείται από πετρόκτιστη κυκλική βάση με λαξευτή πέτρινη ρηχή λεκάνη στο πάνω μέρος, το «σκουτέλλιν του μύλου». Μέσα στη βάση αυτή κινείται η πέτρινη στρογγυλή μυλόπετρα. Στο κέντρο της έχει οπή, από όπου περνούσε μακρύ ξύλο, που έδινε περιστροφική κίνηση στη μυλόπετρα, ώστε να κυλά κυκλικά μέσα στη λεκάνη, συνθλίβοντας τις ελιές. Η δεύτερη εγκατάσταση ήταν το πιεστήριο ή το «μάγκανο». Το πιεστήριο αποτελείται από 2 κάθετους στύλους σε σιδερένια βάση, όπου πιέζονταν οι αλεσμένες ελιές και το λάδι κατέληγε σε ένα κοίλωμα στο έδαφος. 

Οι πελάτες του μύλου κατέβαλλαν στην εκκλησία κάποια δικαιώματα, είτε λεφτά είτε λάδι. Συνήθως κάθε 20 λίτρα λάδι, το 1 λίτρο ανήκε στον ιδιοκτήτη, δηλαδή περίπου 5%. Ακόμα ο πελάτης έπρεπε να προσφέρει στο προσωπικό του μύλου πρόγευμα, γεύμα και δείπνο. Το πρόγευμα δεν ήταν άλλο από ψωμί που το βουτούσαν σε λάδι με λίγες ελιές, το γεύμα και το δείπνο ήταν συνήθως όσπρια ή πατάτες και το τρώγανε στον μύλο στήνοντας εκεί ένα πρόχειρο τραπέζι. Ο ελιόμυλος της Λόφου κατασκευάστηκε στη Λεμεσό, όπως φαίνεται από την ένδειξη πάνω στην πρέσα που γράφει «ΛΕΜΗΣΣΟΣ».

Βρύσες

Η «βρύση της Ελιτζιής» βρίσκεται περίπου 1 χιλιόμετρο βορειανατολικά της Λόφου, στο μέσο του δρόμου προς τη Συλίκου και κατασκευάστηκε το 1842. Οφείλει το όνομα της στην τοποθεσία της περιοχής. Η δεξαμενή διακοσμείται με όμορφα κτισμένα μεγάλα ανοίγματα απ’ όπου οι κάτοικοι της Λόφου προμηθεύονταν νερό για τις ανάγκες τους μέχρι το 1953. Στη συνέχεια οι Βρετανοί έχτισαν τσιμεντένιες βρύσες σε διάφορα σημεία του χωριού.

Χαρακτηριστικοί δρόμοι

Οι πλέον χαρακτηριστικοί δρόμοι του χωριού είναι η οδός «Ιωάννη Σταυριανού» στην περιοχή «Σταυρός» της Λόφου καθώς και ο κεντρικός λιθόστρωτος δρόμος του χωριού. Και οι δύο δρόμοι αναδεικνύουν τη λαϊκή αρχιτεκτονική της Λόφου, προβάλλοντας τα κυρίαρχα δομικά υλικά, την πέτρα και το ξύλο.

Μνημεία / αγάλματα

Το χωριό ανέδειξε σημαντικές προσωπικότητες, όπως ο ήρωας του 1821 Ιωάννης Σταυριανός και ο ήρωας κληρωτός λοχίας του 1974 Ηλίας Καννάουρος. Τα αγάλματα του Ιωάννη Σταυριανού και του Ηλία Καννάουρου βρίσκονται εντός του προαυλίου του Δημοτικού Σχολείου Λόφου.

Εκκλησίες

Ναός Ευαγγελισμού της Θεοτόκου: Η εκκλησία του χωριού είναι αφιερωμένη στον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου. Το κτίσιμο του κεντρικού κτιρίου άρχισε πιθανόν το 1854 και ολοκληρώθηκε το 1872. Είναι κτισμένη σε μικρό ύψωμα στα δυτικά του χωριού, με θέα σε ολόκληρο το χωριό. Το μήκος της εκκλησίας φτάνει τα 3,5 μέτρα ενώ το πλάτος τα 13, 3 μέτρα.

Για το κτίσιμο της εκκλησίας της Λόφου όλοι οι κάτοικοι εργάστηκαν αφιλοκερδώς και με ζήλο. Μόνο οι τεχνίτες πληρώνονταν οι οποίοι δεν ήταν Λοφίτες. Ενδιαφέρουσα είναι και η μαρτυρία που αναφέρει ότι, όταν ήρθε η σειρά κάποιου Λοφίτη προύχοντα να μεταφέρει και να πληρώσει νερό για το κτίσιμο της εκκλησίας, αυτός προτίμησε να βάλει κρασί, αφού το είχε άφθονο, ενώ και η τιμή του ήταν πολύ χαμηλή. 

Το εσωτερικό της Παναγίας της Χρυσολοφίτισσας: Η εκκλησία είναι μονόκλιτη εσωτερικά με έντονα τα στοιχεία της γοτθικής τέχνης, κυρίως στη στέγη του ναού. Το περίτεχνο τέμπλο και ο δεσποτικός θρόνος είναι δημιουργήματα του Λαρνακέα Ευτύχιου Λεπτουργού. Το εσωτερικό της εκκλησίας φέρει τη σφραγίδα και ενός άλλου καλλιτέχνη, του Όθωνα Γιαβόπουλου, παππού του Γιώργου Βασιλείου, πρώην προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας, ο οποίος από το 1910 ως το 1919 δημιούργησε όλες τις τοιχογραφίες που υπάρχουν στην εκκλησία. Στο ιερό υπάρχει μια εικόνα της Παναγίας του 11ου αιώνα, ενώ στο ναό υπάρχουν επίσης πολλές εικόνες του 19ου αιώνα και μια παλιά εικόνα της Παναγίας, την οποία ο Robert Gunnis χρονολόγησε στο 16ο αιώνα.

Τα καμπαναριά: Στο εξωτερικό της εκκλησίας υπάρχουν 2 πετρόκτιστα καμπαναριά που χτίστηκαν το 1910. Το ανατολικό καμπαναριό κοσμούσαν 8 λιοντάρια και 4 άγγελοι. Λόγω προβλήματος του καμπαναριού τα λιοντάρια μετακινήθηκαν και σήμερα τα 4 κοσμούν την είσοδο της εκκλησίας και τα άλλα 2 τη βρύση που βρίσκεται στην αυλή. Στο περίτεχνο τριστάσιο καμπαναριό είναι τοποθετημένη η βαρύγδουπη και μεγάλη καμπάνα. Άλλοτε, όταν κτυπούσε τις μεγάλες γιορτές και τις Κυριακές ακουγόταν μέχρι τη Λάνια, τις Κυβίδες και το Κοιλάνι. Η καμπάνα στο μονοστάσιο καμπαναριό λειτουργούσε σαν σχολικό κουδούνι.  

Η παράδοση για το κτίσιμο της εκκλησίας: Η τοπική παράδοση κάνει λόγο για κάποιους βοσκούς που κατοικούσαν στην περιοχή Φοίνικας (νότια της Λόφου), στο «Σπήλιο του Χατζηρούσσου», οι οποίοι πολλά από τα βράδια έβλεπαν φως απέναντι από την σπηλιά. Όταν από περιέργεια αποφάσισαν να ψάξουν στην πυκνή βλάστηση για να βρουν το σημείο, έκπληκτοι είδαν το εικόνισμα της Παναγίας. Το μετέφεραν στη σπηλιά τους, αλλά την επόμενη μέρα είχε εξαφανιστεί και βρέθηκε ξανά εκεί όπου έλαμπε το φως. Σύμφωνα με το θρύλο, οι βοσκοί καθάρισαν το μέρος και πρόχειρα έστησαν ένα μικρό σπιτάκι. Στο εσωτερικό του τοποθέτησαν το εικόνισμα της Παναγίας και ένα καντήλι. Αργότερα εκεί χτίστηκε η εκκλησία.

Ξωκλήσια: Στη Λόφου υπάρχουν ακόμα τα ξωκλήσια των Αγίου Γεωργίου, Προφήτη Ηλία, Αγίας Μαρίνας και Αγίων Πατέρων. Το ξωκλήσι του Προφήτη Ηλία βρίσκεται εκεί όπου λειτουργεί σήμερα και ο εκδρομικός χώρος της κοινότητας.

Σχολείο

Το Δημοτικό Σχολείο της Λόφου είναι κτισμένο στο ψηλότερο σημείο του χωριού. Πρόκειται για νεοκλασικό κτίριο, που υιοθετεί στοιχεία της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής των σπιτιών. Το 1917 αρχίζει να κτίζεται το νέο σχολικό κτίριο του χωριού. Η ολοκλήρωση του σχολικού κτιρίου καθυστέρησε εξαιτίας του Α΄ Παγκόσμιου Πολέμου και τα έξοδα για την αποπεράτωσή του πληρώθηκαν από την εκκλησιαστική επιτροπή. Το κτίσιμο του σχολικού κτιρίου στοίχισε 800 λίρες. Στο κτίριο, όπου ήταν αρχικά μόνο το Αρρεναγωγείο, μετακινήθηκε το 1937 και το Παρθεναγωγείο κι έγινε το Μικτό Δημοτικό Σχολείο Λόφου.

Φεστιβάλ, γιορτές, πανηγύρια

Φεστιβάλ Δεκαπενταυγούστου: Τετραήμερο Φεστιβάλ κατά τη διάρκεια του Αυγούστου προσελκύει περίπου 5000 άτομα και τιμήθηκε με το βραβείο «Europe for Festivals – Festivals for Europe» για την περίοδο 2015 – 2016.

Γιορτή Ππαλουζέ: Η ετήσια γιορτή του Συνδέσμου Αποδήμων προσελκύει 2000 - 3000 άτομα με κέρασμα ππαλουζέ και δραστηριότητες γύρω από την κυπριακή παράδοση.

Παιχνίδια της Λαμπρής: Κάθε Δευτέρα του Πάσχα στην πλατεία της Κοινότητας διοργανώνονται παραδοσιακά παιχνίδια για μεγάλους και μικρούς.

Καθαρά Δευτέρα: Την ομώνυμη μέρα στον εκδρομικό χώρο του Προφήτη Ηλία στην Λόφου πραγματοποιείται γιορτή με παραδοσιακά τραγούδια και χορούς, διαγωνισμός χαρταετού και παιχνίδια με σαρακοστιανό μπουφέ.

Μονοπάτι της φύσης

Το μονοπάτι της φύσης στη Λόφου ξεκινά μερικές δεκάδες μέτρα έξω από το χωριό, με κατεύθυνση προς τη Συλίκου, από το χωματόδρομο που βρίσκεται βόρεια του χωριού. Έχει μήκος περίπου 1,5 χλμ και ακολουθεί μια κατηφορική πορεία προς την παραδοσιακή βρύση της Ελίτζιης, από όπου οι παλιοί κάτοικοι του χωριού έπαιρναν νερό από το 1842.

Το ρέμα κατά μήκος του μονοπατιού έχει δημιουργήσει 1 μικρό οικοσύστημα με πλήθος από διαφορετικά είδη της κυπριακής πανίδας και χλωρίδας με έντονη την παρουσία ψηλών θάμνων και δρυών καθώς και πολλών αρωματικών φυτών.

Eκδρομικός χώρος Προφήτη Ηλία

Ένας καλοδιατηρημένος χώρος με μαγευτική θέα προς το φράγμα του Κούρρη, την πόλη της Λεμεσού, την αλυκή Ακρωτηρίου καθώς και τις παρυφές των κοινοτήτων δυτικά της Λόφου, όπως οι Κυβίδες. Είναι ένας χώρος με ξύλινα τραπέζια, παιδική χαρά και χώρο για άναμμα φωτιάς, περίπου 1,5 χλμ νότια του χωριού, γύρω από το ξωκλήσσι του Προφήτη Ηλία.

Στοιχεία επικοινωνίας:
Τηλ: 25 470 020
Φαξ: 25 470 040
E-mail: [email protected]

Ορεινά Καταλύματα - Λόφου